Home > Giáo dục bé > 9 bước nên thử để diễn đạt ý cho bé hiểu và lắng nghe

9 bước nên thử để diễn đạt ý cho bé hiểu và lắng nghe

Đã bao giờ mẹ bất mãn, đến nỗi cáu gắt, khi dặn dò mà con không chịu nghe?

Người lớn nói gì thì trẻ mẫu giáo hiểu như thế đó, theo đúng nghĩa đen của từng từ ngữ. Vậy nên việc nói chuyện và khuyên bảo con như thế nào cho con nghe và hiểu không theo hướng tiêu cực rất quan trọng. 

Ví dụ khi ba mẹ nói “Con lại đây với ba mẹ. Chơi gần tổ ong nguy hiểm lắm”. Trong đầu bé, con ong là mối nguy hiểm sống còn. Truyền đạt ý như thế khiến bé rụt rè hơn trong việc khám phá thiên nhiên sau này.

Bài viết này sẽ gợi ý cho ba mẹ 9 bước để giao tiếp với bé bằng cách truyền tải mục đích rõ ràng và để cho bé thấy ba mẹ luôn sẵn sàng hỗ trợ bé. 

Nếu làm theo được các bước này, dần dần bạn sẽ tập được thói quen nói chuyện với bé để bé làm theo 1 cách tự giác do có động lực và ý muốn tự phát triển bản thân mình.

Đọc tiếp để biết vì sao 9 bước này rất đáng để thử với con mình. 

1/ Nguồn gốc của 9 bước – Ngôn ngữ Freddish là gì?

Mình chia sẻ 1 chút về nguồn gốc của 9 bước này. Chúng là công thức cốt lõi của ngôn ngữ với tên thân mật là ngôn ngữ Freddish, được sáng tạo bởi ông Fred Rogers, 1 người dẫn chương trình cho trẻ em rất nổi tiếng từ những năm 80. Vì muốn đối tượng xem TV, các bé từ mẫu giáo trở lên, nhận được thông tin từ chương trình của ông 1 cách tích cực, ông đã chăm chút từng chút một cho các lời thoại của con rối trong suốt nửa thế kỉ. 

Khi 1 nhân vật trong chương trình gợi ý cho con rối rằng không được khóc. Ông sửa ngay và nói là trong chương trình của ông, không được có ý khuyên trẻ em là không được khóc.

Lúc dựng chương trình, ông đã làm việc với nhiều nhà nghiên cứu khoa học, trong đó có nhà tâm lý học Daniel R. Anderson từ đại học Massachusetts, Mỹ và chuyên gia rất nổi tiếng về sự phát triển ở trẻ em Margaret McFarland ở đại học Pittsburgh, Mỹ.

Vậy nên, 9 bước sau đây hoàn toàn là đúc kết từ những lời khuyên từ các chuyên gia hàng đầu về tâm lý trẻ em và các nghiên cứu của họ.

2/ 9 bước để nói chuyện cho trẻ hiểu và nghe lời

  1. Diễn đạt ý muốn của bạn rõ nhất có thể và bằng những từ ngữ bé từ 3-5 tuổi có thể hiểu được. 
  2. VD: Chơi ngoài đường rất nguy hiểm

  3. Nói lại câu đó bằng 1 cách tích cực hơn
  4. Vd: Chơi đùa ở chỗ an toàn thì tốt.

  5. Lại tiếp tục nói lại ý đó, hãy nhớ rằng bé chưa đi học sẽ chưa thể phân biệt được nhiều thứ và sẽ cần được hướng tới những chủ thể có thẩm quyền mà bé tin tưởng
  6. Vd: Hãy hỏi ba mẹ chỗ nào an toàn để chơi

  7. Nói lại ý đó nhưng lược bỏ những yếu tố có ý ra lệnh hay chỉ dẫn. Trong ví dụ trên, bạn nên bỏ từ ‘hãy’.
  8. Vd: Ba mẹ con sẽ nói cho con biết chỗ nào an toàn để chơi

  9. Thay những từ ngữ có ý chỉ sự chắc chắn trên câu trên là từ “sẽ”
  10. Vd: Ba mẹ con có thể nói cho con biết chỗ nào an toàn để chơi

  11. Diễn đạt lại câu trên bằng cách loại bỏ những yếu tố không áp dụng được cho tất cả các trẻ. Không phải bé nào cũng có may mắn có ba, mẹ, hay cả 2. Vậy nên, hãy thay từ ba mẹ bằng 1 chủ thể khác.
  12. Vd: Người lớn ưa thích của con có thể nói cho con biết chỗ nào an toàn để chơi.

  13. Thêm từ ngữ có ý khuyến khích để bé có lý do làm những việc mà ba mẹ muốn bé làm theo.
  14. Vd: Người lớn ưa thích của con có thể nói cho con biết chỗ nào an toàn để chơi. Việc nghe lời của bác/cô/chú ấy rất tốt.

  15. Diễn đạt lại câu trên, vẫn thêm từ có ý thúc đẩy. Nhưng lần này, ba mẹ hãy bỏ từ “tốt” và thay bằng từ khác không có ý phán xét gía trị (value judgment), có nghĩa là những từ có ý đánh giá 1 cá thể, sự vật, sự kiện theo ý của người quan sát hơn là những đặc điểm thực chất. Ví dụ như tốt, xấu, đúng, sai, đẹp.
  16. Vd: Người lớn ưa thích của con có thể nói cho con biết chỗ nào an toàn để chơi. Việc nghe lời của bác/cô/chú ấy rất quan trọng.

  17. Cuối cùng, bạn cần liên kết ý của bạn với giai đoạn phát triển mà bé có thể hiểu được.
  18. Vd: Người lớn ưa thích của con có thể nói cho con biết chỗ nào an toàn để chơi. Việc nghe lời của bác/cô/chú ấy rất quan trọng và nghe lời thì rất quan trọng để trở thành người lớn.

3/ Ví dụ minh hoạ cho 9 bước chuyển ngữ Freddish

Trong tình huống thường ngày, việc chuyển đổi sang ngôn ngữ Freddish có phần khác đi 1 chút những vẫn giữ nguyên mục đích là để bé hiểu được mục đích và để bé cảm thấy sự khuyến khích từ ba mẹ. 

1/ Không đánh răng dơ lắm. Đi đánh răng ngay.

2/ Mẹ nói bao nhiêu lần rồi. Mẹ nhắc lại, đây là lần thứ 5. Con  làm ơn đi đánh răng được không?

3/ Con làm ơn đi đánh răng được không? Hỏi mẹ nếu con cần giúp đỡ nếu có gì làm con khó chịu.

4/ Tới giờ đi đánh răng rồi. Mẹ luôn ở đây giúp con nếu có gì đó khiến con không làm được.

5/ Tới giờ đi đánh răng rồi. Mẹ có thể giúp nếu con gặp khó khăn.

6/ Tới giờ đi đánh răng rồi. Mẹ có thể giúp nếu con gặp khó khăn. Việc đánh răng tốt cho răng của con và giữ nó sạch sẽ.

7/ Tới giờ đi đánh răng rồi. Mẹ có thể giúp nếu con gặp khó khăn. Việc vệ sinh răng miệng rất quan trọng cho con.

8/ Tới giờ đi đánh răng rồi. Mẹ có thể giúp nếu con gặp khó khăn. Việc vệ sinh răng miệng rất quan trọng cho con, để răng lớn lên khỏe mạnh và sạch đẹp.

Mình hy vọng ba mẹ sẽ đúc kết được gì đó từ bài này. Hãy cho Buzzelle biết kết quả nha.

Trong lúc đó, ba mẹ có thể đọc thêm về các sáchtrò chơi cho bé sơ sinh đến 6 tuổi.

Nguồn:

Mister Rogers Had a Simple Set of Rules for Talking to Children

How to Talk to Kids, According to Mister Rogers

Đăng ký email để nhận tài liệu và các chia sẻ hay mà không sợ bị bỏ sót

end of post-CTA tham gia facebook