Home > Chơi cùng bé > Cẩm nang chọn đồ chơi phát triển trí tuệ cho bé

Cẩm nang chọn đồ chơi phát triển trí tuệ cho bé

Đồ chơi cho bé là 1 trong vô vàn thứ mà nhiều ba mẹ phải tìm hiểu kĩ trước khi mua cho bé. Buzzelle nghĩ là nhiều ba mẹ đầu từ rất nhiều tiền vào đồ chơi, bên cạnh tã và sữa. Vậy nên, chúng mình muốn giúp các mẹ đầu tư vào đồ chơi cho con lâu dài.

Chọn đồ chơi cho bé tưởng dễ mà ko hề dễ tí nào. Khi bước vào 1 cửa hàng đồ chơi, các ba mẹ sẽ rất dễ bị choáng ngợp trước 1 loạt hình dạng, màu sắc, chủng loại đồ chơi. Nhưng phải chọn loại nào thích hợp cho độ tuổi của bé, để bé ko chán sau vài ngày, đồ chơi như thế nào là chất lượng và an toàn?

Bài viết này sẽ giúp ba mẹ giải đáp hết tất cả những thắc mắc trên mà không phải mất công tìm hiểu trên mạng. Buzzelle đã thay ba mẹ đọc và tổng hợp nhiều tài liệu trong và ngoài nước để giúp ba mẹ chọn món đồ chơi phù hợp cho bé từ 0-6 tuổi.

1/ Vì sao nên mua đồ chơi cho bé từ sớm

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng giai đoạn đầu đời của bé mới sinh rất quan trọng cho quá trình phát triển trên mọi lĩnh vực, bao gồm: nhận thức, ngôn ngữ, vận động hình thể và xã hội – cảm xúc. 

85% não của bé phát triển trong giai đoạn từ 0 đến 6 tuổi.

2/ 5 nhóm đồ chơi truyền thống

Nhận biết 5 nhóm đồ chơi giúp ba mẹ lựa chọn đồ chơi phù hợp với từng giai đoạn phát triển của con mình. Bên cạnh đồ chơi công nghệ, đồ chơi truyền thống thường được chia làm 5 loại sau:

(1) Đồ chơi cho bé mang tính biểu tượng

Những trò chơi dạng này, vd: búp bê (tượng batman, thú nhồi bông), chơi đồ hàng (đồ ăn, muỗng nĩa, xe cộ, máy bay hay toà nhà), giúp bé học cách sử dụng từ và câu chuyện để bắt chước, miêu tả và đối mặt với cảm xúc những sự kiện xảy ra hàng ngày. Từ khoá quan trọng nhất ở đây là trí tưởng tượng. Chơi tưởng tượng đóng vai trò lớn trong sự phát triển liên quan đến xã hội và cảm xúc.

(2) Đồ chơi cho bé liên quan đến vận động tinh (fine motor skills) và đáp ứng

Chúng giúp bé học cách giải quyết vấn đề, hỗ trợ vận động tinh, phát triển ngôn ngữa và trí não. Bé sẽ xây dựng kĩ năng làm toán qua các đồ chơi như nhận biết hình dáng, lắp ráp, xe lửa, xếp hình.

bé chơi lắp ráp

(3) Đồ chơi cho bé mang tính nghệ thuật

Những đồ chơi này giúp con xây dựng khả năng sáng tạo và vận động tinh. Ví dụ như nặn đất sét, tô màu. 

(4) Đồ chơi cho bé liên quan đến ngôn ngữ và/hay khái niệm

1 vài ví dụ của nhóm này là trò chơi chữ, thẻ đồ chơi, thẻ chữ, sách

Mặc dù hiện nay, có rất nhiều sản phẩm công nghệ cho bé, như sách nói, ứng dụng cho bé vừa chơi vừa học chữ, ba mẹ không nên thay thế hoàn toàn đồ chơi số với việc chơi đùa cùng trẻ, cùng trẻ đọc, chơi thẻ chữ. Tương tác giữa người với người rất quan trọng cho sự phát triển của bé. Các mom có biết rằng trẻ phát triển vốn từ vựng giao tiếp từ 300 đến 1000 chữ trong 3 năm đầu tiên và bé có thể dùng ngôn ngữ để tìm hiểu và diễn tả thế giới xung quanh (nguồn).

Team Buzzelle sẽ đi sâu hơn vào sự phát triển của bé theo từng giai đoạn trong những bài viết tiếp theo.

ba và bé đọc sách

(5) Đồ chơi cho bé liên quan đến vận động thô (gross motor skills) hay thể lực

Ví dụ như xe 3 bánh, đồ chơi đẩy và kéo, xe đồ chơi cỡ lớn có ích cho sự phát triển thể chất và cải thiện sự tự điều chỉnh và tương tác đồng lứa khi trẻ thương lượng về luật chơi với bạn bè.

Để biết cách chọn đồ chơi như thế nào thì các mẹ hãy đọc tiếp nhé.

CTA-group-facebook

3/ 7 tiêu chí chọn đồ chơi cho trẻ

Buzzelle sẽ giải thích những tiêu chí và gợi ý những món đồ chơi tương ứng cho ba mẹ. Những tiêu chí này được tổng hợp dựa trên bài viết của Viện Hàn Lâm Nhi Khoa Hoa Kỳ (AAP)

1. Chọn đồ chơi có thể dùng được bằng nhiều cách

Các bé từ 1 đến 3 tuổi rất thích lắp ráp, kéo ra, đẩy vào và xây dựng. Các mẹ hãy chọn những đồ chơi theo hướng mở, có nghĩa là bé có thể chơi nhiều cách chỉ với 1 bộ. Ví dụ như: các khối gỗ hay nhựa được lồng ghép với nhau để tạo thành con đường, sở thú hay tàu vũ trụ. Tuỳ theo độ tuổi, bé có thể không hứng thú với việc chơi các khối gỗ, ba mẹ nên tham khảo cách gợi ý và dẫn dắt bé chơi xếp các khối gỗ.

Những thể loại đồ chơi này kích thích trí tưởng tượng của trẻ và giúp bé phát triển kĩ năng giả quyết vấn đề và tư duy logic 

em bé gái chơi với block

2. Chọn đồ chơi khuyến khích sự khám phá và hướng bé đến giải quyết vấn đề

Bé được luyện tập kĩ năng mới liên tục trong khi bé chơi đùa. Các mẹ biết sao không? Mấy đồ chơi cho trẻ cơ hội tự tìm hiểu, hay với ít sự chỉ dẫn, sẽ xây dựng khả năng suy nghĩ logic và giúp bé trở thành người giải quyết vần đề 1 cách kiên trì. Ngoài ra, chúng còn giúp bé phát triển kĩ năng nhận biết mối quan hệ về không gian, có nghĩa là sự nhận biết về các sự vật và con người di chuyển so với nhau như thế nào, phối hợp tay và mắt, và vận động tinh (chỉ những cử động bằng cơ tay và ngón tay)

Những trò chơi thuộc dạng này là xếp hình, phân loại hình thể, khối hay ly lồng vào nhau được, chất liệu nghệ thuật như đất sét, chì màu. 

chơi nặn đất sét

Khi bé được khoảng 9 tháng tuổi, các moms có thể giấu thú nhồi bông trong mền để xem bé có tìm ra không. Trò này thêm sự thú vị bất ngờ và giúp bé hiểu được khái niệm tồn tại của đồ vật ngay cả khi bé không nhìn thấy (object permanence)

3. Chọn đồ chơi kích thích trí tưởng tượng của bé

Trong năm thứ 3 của bé, con bắt đầu tưởng tượng nhiều lên và có thể đóng vai 1 người khác, như hoàng tử, và tưởng tượng thứ này thành thứ khác. Lúc này thì ba mẹ hãy chọn đồ chơi để bé có thể phát triển và đóng vai trong câu chuyện của chính mình nhé. Chơi đóng vai xây dựng kĩ năng ngôn ngữ và đọc viết, khả năng sắp xếp sự kiện theo thứ tự logic.

Buzzelle gợi ý cho ba mẹ 1 vài trò chơi như trên nhé.

Ba mẹ có thể chọn đồ hoá trang, đồ hàng, những tượng đồ chơi, búp bê, tàu và xe, nhà búp bê hay những dụng cụ đồ chơi cho con nít. Ngoài ra, có 1 thứ đồ chơi miễn phí và dễ kiếm cho bé, đó là thùng các-tông.

Nếu không có sẵn thùng mì gói ở nhà, ba mẹ có thể hỏi xin ở siêu thị. Bé rất có năng khiếu biến những thùng giấy này thành nhà, tàu cướp biển, hầm, chuồng và nhiều thứ nữa khiến người lớn phải ngạc nhiên về trí tưởng tượng của bé đó!

chơi thùng giấy

4. Chọn đồ chơi lớn cùng với bé

Buzzelle nghĩ ba mẹ nào cũng sẽ có ít nhất 1 món đồ chơi mà bé đụng 1 lần, không có lần thứ 2. Ba mẹ có thể hạn chết tiêu tiền vào những đồ chơi đó và thay bằng những thứ có thể làm bé vui ở những giai đoạn khác nhau. Ví dụ như, thú nhồi bông hay búp bê.

Bé còn nhỏ thì có thể dùng thùng giấy để làm giường cho thú, bé lớn hơn thì chơi đóng kịch với thú nhồi bông chằng hạn.

5. Chọn đồ chơi khuyến khích bé vận động

Bé nhỏ thường làm đủ thứ trò vận động tay chân bởi vì con đang trở nên ngày một khoẻ mạnh và tự tin hơn vào thân thể của mình. Các mom quan sát và tìm kiếm những đồ chơi để bé luyện tập những kĩ năng đang có và phát triển thêm kĩ năng mới.

Các ba mẹ có thể mua những trái banh khác kiểu và màu, xe 3 bánh, bowling bằng nhựa, bóng rổ cỡ mini, những đồ chơi mà trẻ có thể kéo giãn dây. Hay ba cũng có thể chế 2 thùng giấy thành đường hầm mở để trẻ chui qua chui lại.

bé chơi với bóng

6. Chọn đồ chơi để nhiều thế hệ có thể cùng chơi

Khi bé nhà mình gần 3 tuổi trở đi, bé có thể bắt đầu chơi trò chơi bảng (board games, ví dụ như cờ tỉ phú cho người lớn) đòi hỏi trí nhớ hay những trò không đòi hỏi khả năng đọc.

Board games động viên trẻ đếm, so sao cho giống (matching games), ghi nhớ, lắng nghe và tự chủ (khi bé tuân theo luật chơi). Vậy nên, gia mình mình hãy cùng nhau tổ chức ít nhất 1 buổi chơi game cùng nhau nhé. Thông qua tương tác với các thành viên trong gia đình, bé sẽ phát triển ngôn ngữ và cách xây dựng mối quan hệ.

chơi board game với ba mẹ

7. Chọn đồ chơi như thế nào là an toàn cho trẻ

Ba mẽ hãy cẩn thận với đồ chơi sử dụng pin đồng hồ (nhỏ, tròn, dẹt) hay đồ hít từ vì trẻ có thể nuốt chúng và dẫn đến vấn đề nghiêm trọng liên quan đến bụng, cổ họng và tiêu hoá. Ví dụ của đồ vật có pin giống pin đồng hồ: thiệp nhạc, 1 vài loại điều khiển.

Ba mẹ cũng nên chọn những món không có các thành phần cỡ nhỏ. Chỉ nên mua những đồ chơi có đường kính cỡ từ 3 cm trở lên và dài từ 5.7 cm trở lên. Ngoài ra, con nít còn dễ bị hóc bởi bong bóng bị bể hay còn mới. Bé dưới 8 tuổi không được chơi với bong bóng.

Với những đồ chơi có dây dài từ 30.5 cm, ba mẹ hãy cẩn thận vì bé có thể bị dây quấn quanh cổ.

Ngoài ra, chất liệu của đồ chơi cho bé cũng quan trọng nữa. Nên chọn những vật liệu từ thiên nhiên như gỗ hay tre. Ba mẹ cần tránh mua đồ chơi có chứa 6 hoá chất độc hại này.

8. Các tiêu chí khác khi chọn đồ chơi

Bé sẽ hứng thú tìm tòi về thế giới xung quanh mình để hiểu được cách vận hành của đồ vật trong thời gian từ 1 đến 3 tuổi. Ba mẹ có thể mua những đồ chơi giống với vật dụng cho người lớn, như điện thoại đồ chơi, dụng cụ âm nhạc, chổi mini,.. Ngoài những đồ chơi mua ngoài cửa hàng, ba mẹ còn có thể tận dụng những vật dụng có sẵn trong nhà như sách báo để tạo cảm giác gần gũi với chữ, văn bản và tài liệu.

đồ chơi cho bé - điện thoại, xe, đồ tưới cây

4/ Ví dụ đồ chơi cho từng giai đoạn phát triển của nhận thức ở bé

Đồ chơiTuổiMối liên kết nhận thức
Đồ chơi treo trên nôi bé0 đến 6 tháng tuổiMối liên hệ nhân quả
Phối hợp tay – mắt
Khám phá âm thanh và chất liệu
Cái chai có chứa đồ vật 6 đến 9 tháng tuổiMối liên hệ nhân quả
Chơi ú oà9 đến 12 tháng tuổiKhái niệm tồn tại của sự vật
Mối liên hệ nhân quả
Gọi tên
Sách12 đến 18 tháng tuổiKhả năng đọc viết sớm
Ngôn ngữ và từ vựng
Sự dự đoán
Khả năng đặt câu hỏi: Ai, ở đâu, khi nào, làm thế nào, vì sao
Ống nhòm cho con nít 1 tờ báo chế thành ống nhòm18 đến 24 tháng tuổiPhân loại
Nhận biết
Ngôn ngữ và từ vựng
Xem xét khía cạnh khác nhau
Trao đổi 2 chiều
Con rối 24 đến 36 tháng tuổiTrí tưởng tượng
Ngôn ngữ
Suy nghĩ trừu tượng
Xác định trình tự

Nguồn:

Alan L. Mendelsohn, M.D., FAAP and Aleeya Healey, M.D. (2018), Best toys for children’s development? Hint: They are not electronic or costly, AAP News

American Academy of Pediatrics (2019), Toy Buying Tips for Babies & Young Children: AAP Report Explained

Stages of Growth Child Development

Đăng ký email để nhận tài liệu và các chia sẻ hay mà không sợ bị bỏ sót

end of post-CTA tham gia facebook